Dr inż. Paweł Komender

Po niezwykle długim oczekiwaniu, w dniu 19 marca 2005 roku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej L/74/62 ukazała się Decyzja Komisji (z dnia 11 marca 2005 r., 2005/240/WE) zatwierdzająca metody klasyfikacji tusz wieprzowych w Polsce. Decyzja ta ostatecznie wyjaśnia sytuację klasyfikacji w Polsce, wskazując dopuszczone do stosowania urządzenia i jednoznacznie potwierdzając obowiązek ich wykorzystywania. Decyzja ta uściśla także sposób ważenia tusz i przeliczania ich masy na tzw. "postać standardową", stosowaną w Unii. Zgodnie z wcześniejszymi informacjami wstępnymi i publikacjami do stosowania w Polsce dopuszczone zostały 3 urządzenia: CGM firmy Sydel z Francji oraz UltraFOM 300 i AutoFom firmy SFK-Technology z Danii. W Załączniku do Decyzji opisane zostały szczegółowo zasadnicze parametry techniczne urządzeń, ale przede wszystkim zapisano jednoznacznie równania regresji, które powinny być stosowane w wymienionych urządzeniach. Zakończy to nieustające spory, wynikające z tego, że część urządzeń zatwierdzonych do stosowania, a sprzedanych przed kilkoma laty nadal wyposażona była w starsze równania regresji, zaniżające mięsność. Dotychczas brakowało podstawy prawnej, aby narzucić stosowanie nowych równań, a także aby zabronić stosowania urządzeń nie posiadających dopuszczenia do stosowania w Polsce. Ta sytuacja niepewności, wraz z ukazaniem się Decyzji UE została jednoznacznie zakończona. Przeciętny okres obowiązywania Decyzji o dopuszczeniu metod klasyfikacji w Unii Europejskiej wynosi ponad 5 lat. Komisja Trzody Chlewnej zaleca ponawianie badań po tym okresie w celu uaktualnienia typów dopuszczonych urządzeń oraz dostosowania wykorzystywanych w nich równań regresji do zmieniającej się populacji trzody chlewnej. Biorąc pod uwagę czas, który upłynął od zakończenia badań do opublikowania ich wyników oraz dotychczasową praktykę Komisji UE należy oczekiwać, że obecna Decyzja obowiązywać będzie co najmniej przez najbliższe 5 lat. Gwarantuje to stabilność klasyfikacji w rozsądnym horyzoncie czasowym. Spośród urządzeń dopuszczonych do stosowania najpowszechniej wykorzystywanym w Polsce jest urządzenie CGM firmy Sydel. Ogółem w całym kraju używanych jest ponad 80 urządzeń tego typu. Wszyscy klienci zadowoleni są z ich szybkości działania, niezawodności i sprawnego serwisu. Wiele ubojni wstrzymywało się jednak z decyzją o zakupie jakichkolwiek urządzeń do czasu ukazania się Decyzji UE. Z przykrością należy odnotować niezwykle długi okres który upłynął od zakończenia badań dysekcyjnych (grudzień 2002) do momentu opublikowania Decyzji (marzec 2005). W ciągu tych prawie dwu i pół lat, w związku z opóźnieniem oficjalnej publikacji wyników badań, szereg zakładów mięsnych zakupiło urządzenia, które w chwil obecnej nie będą mogły być stosowane. W wielu swoich wcześniejszych publikacjach starałem się przybliżyć ten problem wszystkim potencjalnym nabywcom i ustrzec ich przed poniesieniem strat związanych z zakupem urządzeń nie spełniających wymogów Unii Europejskiej. Z dużą satysfakcją mogę stwierdzić, że także poruszany przeze mnie wielokrotnie problem znakowania punktu pomiarowego znalazł jednoznaczne, zgodne z moimi sugestiami, potwierdzenie w Decyzji UE. W artykule 1. Decyzji czytamy: W odniesieniu do wspomnianego w ust. 1 lit. b) przyrządu "Ultra FOM 300" ustalono, że po zakończeniu procedury pomiaru powinna istnieć możliwość sprawdzenia na tuszy, czy przyrząd zmierzył wartości pomiaru T1 i T2 w miejscu przewidzianym w Załączniku część 2 pkt 3. Oznaczenie miejsca pomiaru musi nastąpić w chwili dokonywania pomiaru. Oznacza to, że tylko urządzenia zaznaczające punkt pomiarowy spełniają wymogi Decyzji. Mam nadzieję, że moje wcześniejsze publikacje ustrzegły wielu klientów przed zakupem niekompletnego urządzenia, bez odpowiedniej przystawki znakującej. Niestety w treści Decyzji nie uniknięto kilku błędów. We wstępie do Decyzji stwierdza się: W Polsce tradycja w zakresie obróbki poubojowej tusz i wynikająca z niej praktyka handlowa wymaga pozostawienia w tuszy tłuszczu okołonerkowego, nerek i/lub przepony. Należy wziąć to pod uwagę przy określaniu masy tuszy o postaci standardowej. Oczywiście intencją było stwierdzenie "dopuszcza", a nie "wymaga", ale błąd ten nie jest specjalnie istotny. Poważniejszy błąd znalazł się w Załączniku do Decyzji, w części 2 dotyczącej urządzenia UltraFOM 300. W punkcie 2 Załącznika czytamy: Przyrząd jest wyposażony w sondę ultradźwiękową o częstotliwości 3,5 MHz (Krautkrämer MB 4 SE). W materiałach producenta i importera urządzeń znalazłem informację, że urządzenie UltraFOM 300 wyposażone jest w: "liniową sondę ultradźwiękową o długości 5 cm składającą się z 64 elementów." Potwierdzają to oględziny wielu urządzeń tego typu, które miałem okazję obserwować podczas pracy. Sonda Krautkrämer MB 4 SE, wymieniona w Decyzji jest sondą jednoelementową o okrągłym kształcie i średnicy 15 mm (1,5 cm), a więc całkowicie odmienną od sondy stosowanej we wszystkich sprzedanych w Polsce (i nadal oferowanych) urządzeniach UltraFOM 300. W związku z powyższym zachodzi wątpliwość, czy ww. Decyzja dotyczy sprzedawanej w Polsce wersji urządzenia, czy innej wersji, która została poddana badaniom w ramach Projektu Twinningowego PHARE PL. 01.04.06. Należy jednocześnie podkreślić, że zgodnie z Artykułem 3 ww. Decyzji Nie zezwala się na modyfikacje przyrządów lub metod oceny. Także we wstępie do ww. Decyzji w punkcie (6) czytamy: Żadna modyfikacja przyrządów lub metod klasyfikacji nie może być zatwierdzona inaczej niż na mocy nowej decyzji Komisji przyjętej w świetle uzyskanych doświadczeń; z tego względu niniejsze zatwierdzenie może zostać cofnięte. W związku z powyższym można domniemywać, że z formalnego punktu widzenia sprzedawane obecnie w Polsce urządzenia UltraFOM 300 są niezgodne z ww. Decyzją, i nie powinny być stosowane. Wątpliwości w sprawie opisanych powyżej błędów wyjaśniane są obecnie przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Instytut Przemysłu Mięsnego i Tłuszczowego. Pomimo pewnych niedociągnięć, Decyzja ostatecznie porządkuje i reguluje rynek półtusz wieprzowych w Polsce. Od momentu wejścia w życie tej Decyzji dostawcy żywca do wszystkich ubojni w Polsce mogą oczekiwać ujednoliconego i sprawiedliwego sposobu oceny mięsności dostarczonych przez nich tuczników. Oczywiście warunkiem takiej sprawiedliwej oceny jest pilne i skrupulatne wdrożenie zapisów tej Decyzji przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych we wszystkich zakładach dokonujących uboju ponad 200 szt. trzody chlewnej tygodniowo, zgodnie z Rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3220/84.