|
Urządzenia optyczno-igłowe stosowane są od ponad 30 lat w klasyfikacji poubojowej tusz wieprzowych. W Unii Europejskiej nadal ponad 90% tusz wieprzowych klasyfikowanych jest za pomocą aparatów tego typu. Wykazują się one najwyższą dokładnością, precyzją i wiarygodnością pomiarów. Najnowszym urządzeniem tej klasy, opracowanym w latach 90-tych jest CGM francuskiej firmy Sydel. W odróżnieniu od wcześniejszych aparatów wykorzystuje ono najnowocześniejszą technikę elektroniczną, dzięki temu osiągnęło doskonałą niezawodność i dokładność. W szeregu badań urządzenie to wykazało się najwyższą precyzją w szacowaniu mięsności tusz wieprzowych spośród wszystkich aparatów ręcznych.
Sonda urządzenia CGM przechodząc prze słoninę grzbietową i schab dokonuje ponad 5000 pomiarów jasności tkanek (oznacza to rozdzielczość 0,025 mm, dla porównania urządzenie optyczno-igłowe starszej generacji FOM dokonuje tylko 200 pomiarów, a HGP4 - 500 pomiarów, czyli rozdzielczość wynosi tylko 1-0,5 mm). Na podstawie analizy tych danych urządzenie ocenia grubości słoniny i mięśnia, które przelicza następnie na procentową zawartość mięsa chudego w tuszy i klasę SEUROP. Również w wielu badaniach prowadzonych w Polsce urządzenie to wykazało się najwyższą dokładnością, szczególnie w zakresie pomiaru grubości schabu. Dokładność ta wynika nie tylko z dużej rozdzielczości sondy, ale także ze standaryzacji wpływu urządzenia na mierzoną tuszę. Urządzenie dokonuje pomiarów przy wyjmowaniu (nie wprowadzaniu) sondy, a specjalny sterowany komputerowo suwak przytrzymuje tuszę ze stałą, ściśle określoną siłą. Zapobiega to deformacji mierzonej tuszy. Inaczej działają urządzenia ultradźwiękowe, gdzie pomiar wykonywany jest przy nacisku urządzenia na tuszę, przez co następuje zniekształcenie, szczególnie mięśnia, zależne od siły przyłożonej przez klasyfikatora. Przy problemach z kontaktem urządzenia ze skórą tuszy, częstych w urządzeniach ultradźwiękowych, operator ma tendencję do silnego przyciskania głowicy i zaniża pomiar mięśnia. W grudniu 2002 zakończona została część doświadczalna badania urządzeń do klasyfikacji tusz wieprzowych w celu ich atestacji do stosowania w Unii Europejskiej w ramach projektu twinningowego nr PL/IB/2001/AG/06 FM NO. PL01.04.06. Dnia 5 maja 2003 roku firmy uczestniczące w badaniach otrzymały z Ministerstwa Rolnictwa wstępne wyniki tych badań. Jest to dokument zatytułowany Ocena testowanych urządzeń do klasyfikacji i podpisany przez Kierownika Projektu, Pana K.B. Madsena z Duńskiego Instytutu Badań Mięsa w Roskilde. W wymienionym dokumencie Pan Madsen pisze: "Ocena jest wstępna, (...) Jednakże są to wyniki całkowicie jednoznaczne w stosunku do wymogów UE, co oznacza, że nawet w miarę duża różnica nie zmieni wniosku". (podkreślenia autora) Najważniejsze wyniki zestawił on w następującej tabeli:
Opis skrótów: K1 grubość słoniny (X3), K2 grubość słoniny (X8), GMP grubość mięśnia (X6), T1 grubość słoniny między 3. a 4. żebrem, 7 cm od linii przecięcia tuszy, M1 grubość mięśnia między 3. a 4. żebrem, 7 cm od linii przecięcia tuszy, T2 grubość słoniny za ostatnim żebrem, 7 cm od linii przecięcia tuszy, M2 grubość mięśnia za ostatnim żebrem, 7 cm od linii przecięcia tuszy, Waga: waga półtuszy (standardowa), RSME:średni błąd szacowania Najistotniejsze są zawarte w piśmie Pana Madsena następujące wnioski: "CGM firmy Sydel spełnia wymogi UE bez żadnych problemów (bez błędów grubych) i wymagany jest tylko jeden pomiar (nakłucie). UltraFoM 300 spełnia wymogi UE, jednak prawdopodobnie występują błędy grube. Jednopunktowy pomiar wydaje się być wystarczający. Urządzenie automatyczne Autofom spełnia wymogi UE bez problemów. Żadne z urządzeń liniowych nie spełnia wymogów UE." Z powyższych materiałów wynika, że zgodnie z oczekiwaniami, urządzenie CGM wykazało się najwyższą dokładnością oceny mięsności we wszystkich wersjach równania (jedno i dwupunktowe). Także, jako jedyne urządzenie spełniające wymogi Unii Europejskiej CGM nie wykazał żadnych tzw. "błędów grubych" (no outliers) i został oceniony na wszystkich 280 półtuszach poddanych rozbiorowi (dla przykładu UF300 i Autofom wymagały usunięcia z analizowanego materiału po 8 półtusz, wykazujących błędy grube.) Wszystkie pozostałe badane urządzenia (Dramiński, PLE, CMM) nie spełniły wymogów Unii Europejskiej. Urządzenia Ultra-Fom 100 i 200 ze względu na swoją niską dokładność nie zostały zgłoszone przez firmę SFK-Technology do tych badań. Również urządzenia PQM i PG200 nie zostały poddane badaniom. Oznacza to, że wszystkie te urządzenia nie uzyskają dopuszczenia do stosowania i zgodnie z Najnowszym Rozporządzeniem nt. klasyfikacji do od roku 2004, a najpóźniej w momencie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej nie będą mogły być dalej stosowane. Spośród badanych urządzeń ręcznych tylko CGM posiada aktualne atesty UE (we Francji i Belgii). We Francji wykorzystywane jest obecnie prawie 190 urządzeń CGM, za pomocą których badane jest 95% wszystkich tusz tego kraju. W Belgii pracuje 20 urządzeń, a w Polsce zainstalowane zostały już ogółem ponad 26 urządzeń. Przy opracowaniu urządzenia CGM dużą wagę przykładano do wiarygodności i rzetelności wykonywanych pomiarów. Z samej zasady działania aparatu wynika podstawowa cecha wiarygodności, tj. możliwość pełnej weryfikacji miejsca i sposobu pomiaru, zarówno co do położenia punktu pomiarowego, jak i kąta. (Możliwość ta nie istnieje w działających w Polsce urządzeniach ultradźwiękowych). Pozwala to upewnić się, że ocena mięsności została wykonana rzetelnie i prawidłowo. Jest to istotne zarówno dla osoby nadzorującej klasyfikatorów ze strony zakładu, jak i producentów żywca. Dodatkowo w oprogramowaniu urządzenia wprowadzono funkcje rejestrujące wszystkie ewentualne błędy klasyfikatora oraz sposób ich usunięcia. Jeżeli klasyfikator popełnia zbyt częste błędy lub ich nie koryguje, istnieje możliwość sprawdzenia tego po zakończeniu pracy i wyciągnięcia konsekwencji. Istotne jest także, że urządzenie CGM nie pozwoli na pracę bez uprzedniej kalibracji za pomocą odpowiedniego bloku testowego. Odchylenie pomiaru testowego o 0,2 mm od zadanych wartości blokuje pracę urządzenia. Zastosowanie bloku testowego (certyfikowanego i jednoznacznie identyfikowanego przez producenta) powoduje, że urządzenie CGM bez problemów spełnia wymogi Normy ISO 9001. Co raz więcej zakładów mięsnych wprowadza tę Normę i wiarygodne procedury walidacyjne producenta urządzenia pomiarowego są dla nich niezwykle istotne. Te cechy urządzenia CGM, zwiększające możliwości kontroli i podnoszące wiarygodność pomiarów są często decydujące dla rozważającego zakup Zakładu. Przykładowo, w ubojni BLUTEX w Sławie, nowy właściciel, firma DUDA Bis, będący jednocześnie odbiorcą półtusz z tego zakładu, jako jedną z pierwszych czynności po zmianie zarządu dokonał zmiany urządzenia do klasyfikacji. Działające dopiero od roku nowe urządzenie ultradźwiękowe zastąpione zostało urządzeniem CGM, gwarantującym właścicielowi pełny nadzór nad klasyfikacją i najwyższą precyzję spośród dostępnych na rynku urządzeń. Ważną dodatkową cechą urządzenia CGM jest możliwość wykrywanie mięsa PSE. Dzięki pomiarowi jasności mięsni CGM stwierdza w tuszy mięso wyjątkowo blade i podaje odpowiednią informację do systemu komputerowego zakładu. Pozwala to na zarówno na odpowiednie skierowanie surowca do przetworzenia, jak i wpłynięcie na producentów żywca w celu podniesienia jego jakości. Urządzenie do badania mięsności CGM francuskiej firmy Sydel jest już od ponad 4 lat stosowane w Polsce. Urządzenie CGM najdłużej w Polsce wykorzystuje Rzeźnia MRÓZ w Borzęciczkach. Jest ono stosowane także we wszystkich zakładach Grupy Animex (Agryf, Constar, Mazury), PMB Białystok i wielu innych. Istotną cechą urządzenia CGM jest też możliwość oceny mięsności tusz wychłodzonych. Tym samym aparatem po wybraniu odpowiedniej opcji w programie można badać tusze ciepłe i wychłodzone. Daje to dodatkową możliwość weryfikacji pracy klasyfikatorów. Ocenę mięsności tusz wychłodzonych stosuje również szereg zakładów przetwórczych do ustalania zapłaty za zakupiony surowiec. Najdłużej taką metodę w Polsce stosuje Zakład M. i M. Duda w Sosnowcu. Urządzenia CGM do tusz wychłodzonych stosuje także zakład MADEJ i WRÓBEL w Rudzie śł., KANIA w Pszczynie i inne. Również zakłady korzystające z urządzeń CGM do klasyfikacji tusz ciepłych stosują posiadane rezerwowe pistolety CGM do weryfikacji wyników na tuszach wychłodzonych w przypadku konfliktów i wątpliwości. Dzięki opcji stosowania urządzenia CGM z zasilaniem bateryjnym, możliwe jest badanie tusz w chłodni lub na samochodzie, bez konieczności wykonywania specjalnej instalacji. Wszyscy użytkownicy urządzeń CGM potwierdzają ich dużą trwałość i niezawodność. Firma KOMENDER zajmująca się dystrybucją i obsługą CGM znana jest z solidnego i szybkiego serwisu za przystępną cenę. Firma KOMENDER działa od 1992 roku i dysponuje największym doświadczeniem w zakresie klasyfikacji tusz wieprzowych w Polsce. W ramach swej pracy naukowej dr inż. Paweł Komender, właściciel firmy, uczestniczył w roku 1987 w badaniach nad wdrożeniem poubojowej klasyfikacji tusz wieprzowych zgodnie z normą EUROP w Niemczech. Po powrocie do kraju podjął się zadania wdrożenia tej klasyfikacji w Polsce, początkowo w ramach swej pracy naukowej, a następnie w założonej przez siebie firmie. |